ભારતમાં લગભગ 102 ગીગાવોટ-પીક (GWp) ફ્લોટિંગ સોલાર એનર્જી વિકસાવવાની ક્ષમતા છેઃ સરકાર

નવી દિલ્હી: સમગ્ર દેશમાં ફેલાયેલી મોટી સંખ્યામાં વોટરબોડીઝને જોતાં ભારત લગભગ 102 ગીગાવોટ-પીક (GWp) ફ્લોટિંગ સોલર એનર્જીને વિકસાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.‘સોલર પીવી પોટેન્શિયલ ઑફ ઈન્ડિયાઃ ફ્લોટિંગ સોલાર’ શીર્ષકનો અહેવાલ બહાર પાડતા, જળાશયો અને તળાવો પર સૌર પ્લાન્ટ લગાવવાની દેશની સંભવિતતાનું પ્રથમ મૂલ્યાંકન, નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ બુધવારે જણાવ્યું હતું કે સરકાર ટૂંક સમયમાં તેની તૈનાતી માટે નીતિ અને સમયરેખા સાથે બહાર આવશે.નવા અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા સચિવ સંતોષ કુમાર સારંગીએ પણ જણાવ્યું હતું કે નોંધપાત્ર વૃદ્ધિની સંભાવના ધરાવતા બે વિભાગો ફ્લોટિંગ સોલાર અને એગ્રીવોલ્ટેઇક્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મંત્રાલય નાણાં મંત્રાલય સાથે ચર્ચા કરી રહ્યું છે.આ રિપોર્ટ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સોલર એનર્જી (NISE) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જે નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય હેઠળની સ્વાયત્ત સંસ્થા છે.NISE એ ગયા વર્ષે ભારતની જમીન આધારિત સૌર ઉર્જા સંભવિતતાનું સમાન મૂલ્યાંકન કર્યું હતું અને તેનો અંદાજ 3,343 GWp કર્યો હતો. ફ્લોટિંગ સોલારના ઉમેરા સાથે, દેશની કુલ સૌર ઉર્જા ક્ષમતા હવે 3,445 GWp છે. ભારતની સ્થાપિત સૌર ઉર્જા ક્ષમતા હાલમાં લગભગ 158 ગીગાવોટ છે, જેમાં માત્ર 600 મેગાવોટ ફ્લોટિંગ સોલાર પ્રોજેક્ટનો સમાવેશ થાય છે.અહેવાલ મુજબ, મહારાષ્ટ્ર (16.3 GWp), આંધ્રપ્રદેશ (14.9 GWp), કર્ણાટક (13.7 GWp), ઓડિશા (12.8 GWp) અને તેલંગાણા (10.7 GWp) તેમની મોટી સંખ્યામાં જળાશયોને કારણે તરતા સૌર પ્રોજેક્ટ્સની સૌથી વધુ સંભાવના ધરાવતા ટોચના પાંચ રાજ્યો છે. જ્યારે NISE એ આકારણી દરમિયાન 11,197 વોટરબોડીઝને મેપ કર્યા હતા, ત્યારે તેણે લગભગ 1,946 ચોરસ કિમી જળાશય વિસ્તારને આવરી લેતા ફ્લોટિંગ સોલાર પ્રોજેક્ટ્સ માટે તકનીકી રીતે શક્ય 682 ઓળખી કાઢ્યા હતા. મૂલ્યાંકનમાં 3-30 મીટરની ઊંડાઈવાળા જળાશયો અને રોડ નેટવર્ક અને ટ્રાન્સમિશન સબસ્ટેશનના 10 કિમીની અંદરના સ્થાનોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા.જોકે, રિપોર્ટમાં 102 GWp ફ્લોટિંગ સોલાર પોટેન્શિયલ વિકસાવવા માટે જરૂરી રોકાણનો અંદાજ નથી.જોશીએ જણાવ્યું હતું કે જળાશયો અને અન્ય જળાશયો ફ્લોટિંગ સોલાર પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા સ્વચ્છ ઊર્જા ઉત્પાદન માટે મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે અને મંત્રાલય આ ક્ષેત્ર માટે સમર્પિત યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ પહેલો ભારતની સ્વચ્છ ઉર્જા સંક્રમણને વેગ આપતી વખતે કુદરતી સંસાધનોનો ટકાઉ અને કાર્યક્ષમ રીતે ઉપયોગ કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.મંત્રીએ સ્મોલ હાઈડ્રો પાવર ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ માટે ઓનલાઈન પોર્ટલ પણ લોન્ચ કર્યું અને કહ્યું કે તે અમલીકરણમાં પારદર્શિતા અને કાર્યક્ષમતા વધારશે.આ પ્રસંગે, NISE અને મિલિટરી એન્જિનિયરિંગ સર્વિસે સમગ્ર સંરક્ષણ સંસ્થાઓમાં સૌર ઉર્જાને અપનાવવા મજબૂત કરવા માટે એક એમઓયુની આપલે કરી હતી. સહયોગ હેઠળ, NISE પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સના આયોજન, અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે તકનીકી સહાય પૂરી પાડશે.